Insecten helpen overwinteren in je tuin

In de zomer zoemt en fladdert het in je tuin. Maar zodra het kouder wordt, lijkt iedereen ineens verdwenen. Toch zijn ze er nog. Veel insecten brengen de winter gewoon in jouw tuin door, verstopt in holle stengels, onder blad, in kieren of in de grond. Met een paar kleine keuzes help je ze de winter door. En het mooie is: vaak betekent dat juist minder werk. Wie zei dat een beetje luiheid in de tuin geen goed idee was?

Hoe overwinteren insecten eigenlijk?

Insecten kunnen hun lichaam niet warm houden zoals wij. Ze hebben dus een slimme oplossing nodig. Elke soort pakt het op zijn eigen manier aan.

• Solitaire bijen, zoals de metselbij, overwinteren meestal als larve of pop in hun nestgang. In het voorjaar knagen ze zich naar buiten.
• Hommels: alleen de jonge, bevruchte koninginnen overleven de winter. Ze kruipen weg in de grond, onder mos of in een bladhoop. De rest van het volk sterft in de herfst.
• Lieveheersbeestjes overwinteren als volwassen kever, vaak in groepjes. Ze verstoppen zich in kieren, onder schors, tussen dorre bladeren of in holle stengels.
• Vlinders: de meeste soorten komen de winter door als ei, rups of pop. Een paar soorten overwinteren als vlinder. De citroenvlinder hangt gewoon buiten tussen klimop of hulst. De dagpauwoog zoekt soms een koele schuur of zolder op.
• Gaasvliegen overwinteren als volwassen insect, op een koele, beschutte plek. Soms kom je ze in de winter tegen in een schuur of tussen de gordijnen.

Ruim niet alles op

De belangrijkste tip is ook de makkelijkste: laat de tuin in de herfst niet te netjes achter. Een opgeruimde tuin is voor insecten een lege tuin.

• Holle en stevige stengels van vaste planten laat je tot in het voorjaar staan. Daarin overwinteren larven en kevers. Knip je ze in het voorjaar af, laat ze dan nog even op een hoopje liggen, zodat de bewoners eruit kunnen.
• Bladeren op de borders laat je liggen. Onder het blad is het vochtig en een paar graden warmer dan erboven.
• Een takkenhoop of houtstapel in een rustig hoekje is een paleis voor kevers, spinnen en pissebedden. En voor de egel die er graag bij intrekt.
• Kale plekjes grond zijn welkom voor grondbijen, die in de bodem nestelen.

De buurman kijkt misschien bedenkelijk over de heg. Leg hem dan maar uit dat jij geen rommel hebt, maar een insectenhotel met tuinzicht.

Een insectenhotel op de goede plek

Een insectenhotel is een mooie aanvulling op een natuurlijke tuin. Vooral solitaire bijen maken er graag gebruik van. Op de plek komt het wel aan.

• Hang of zet het hotel op een zonnige plek, liefst op het zuiden of zuidoosten.
• Zorg dat het stevig vastzit en niet heen en weer zwaait in de wind.
• Kies een plek waar het droog blijft, bijvoorbeeld onder een dakrand of met een eigen afdakje.
• Laat het hotel in de winter gewoon buiten hangen. De bewoners hebben de kou nodig om op het goede moment wakker te worden. In een warme schuur komen ze te vroeg tevoorschijn.

Kies het liefst een hotel met gladde, afgewerkte gaatjes van verschillende maten. Daar kunnen bijen hun vleugels niet aan beschadigen. Ook voor hommels en vlinders zijn er speciale onderkomens. Bekijk de mogelijkheden bij bijen en hommels en vlinders en lieveheersbeestjes.

Planten die insecten in de winter helpen

Ook met je beplanting kun je insecten helpen. Groenblijvende planten zoals klimop en hulst bieden in de winter beschutting. Klimop bloeit bovendien laat in het jaar en is in de herfst een van de laatste nectarbronnen.

Denk ook alvast aan het voorjaar. Insecten die de winter doorkomen, hebben in februari en maart meteen eten nodig. Vroege bloeiers zoals krokus, sneeuwklokje, wilg en sleedoorn zijn dan een welkome eerste maaltijd. Plant je in de herfst nog bloembollen? Dan doe je de eerste hommelkoninginnen van het jaar een groot plezier.

Wat je beter niet doet

• Gebruik geen bestrijdingsmiddelen. Die treffen ook de nuttige insecten, en de rest van het bodemleven.
• Maak je insectenhotel in de winter niet schoon en haal de buisjes er niet uit. Daar zitten nog bewoners in.
• Vind je een slapend insect in je schuur? Laat het rustig zitten. Wakker maken kost het insect veel energie.
• Zet een slapende vlinder die je in huis vindt liever niet zomaar naar buiten in de vorst. Breng hem naar een koele, droge plek, zoals een schuur of garage.

Een tuin vol leven maak je niet in een weekend. Maar met elke stengel die je laat staan en elke bladhoop die je laat liggen, help je een beetje mee. Zo wordt je tuin elk jaar een stukje rijker, aan bijen, vlinders en kevers. Meer inspiratie vind je in onze collectie insecten.