Compost maken van herfstblad en snoeiafval

In de herfst lijkt je tuin wel een fabriek die afval maakt. Bladeren, uitgebloeide planten, snoeitakken en het laatste gras. Je kunt het allemaal in de groene bak gooien. Maar je kunt er ook iets moois van maken: compost. Donkere, kruimelige grond die naar bos ruikt en waar je planten volgend jaar van smullen. Compost maken is minder ingewikkeld dan het klinkt. Je hebt vooral een plek, een beetje geduld en de juiste mix nodig.

Wat is compost eigenlijk?

Compost is organisch materiaal dat is afgebroken door bacteriën, schimmels, wormen en andere kleine beestjes. Zij doen het echte werk. Jij zorgt alleen dat ze het naar hun zin hebben: genoeg lucht, genoeg vocht en een goede mix van materialen.

Goede compost verbetert je bodem. Zware kleigrond wordt luchtiger, zandgrond houdt beter water vast. En het bodemleven krijgt er volop te eten. Een tuin vol leven begint dus gewoon onder je voeten.

Groen en bruin: de juiste mix

Het geheim van goede compost zit in de verhouding tussen groen en bruin materiaal. Groen materiaal is nat en rijk aan stikstof. Bruin materiaal is droog en rijk aan koolstof. Met alleen groen krijg je een natte, stinkende brij. Met alleen bruin gebeurt er bijna niets.

• Groen: grasmaaisel, groente- en fruitresten, koffiedik, theebladeren, verse plantenresten.
• Bruin: herfstblad, fijngeknipte takjes, stro, houtsnippers, stukjes ongebleekt karton.

Een handige vuistregel is ongeveer een deel groen op twee tot drie delen bruin. In de herfst heb je vaak juist veel bruin materiaal over. Bewaar een zak met droog blad naast je compostbak. Dan heb je in het voorjaar en de zomer iets om met al dat grasmaaisel te mengen.

Wat mag er wel en niet op de composthoop?

Bijna alles uit de tuin mag erop. Toch zijn er een paar uitzonderingen. Die zorgen namelijk voor stank, ongedierte of problemen in je tuin.

• Niet doen: vlees, vis, zuivel en gekookte etensresten. Die trekken ratten en muizen aan.
• Niet doen: zieke planten en planten met schimmel. Een gewone composthoop wordt vaak niet warm genoeg om ziektes te doden.
• Liever niet: wortelonkruid zoals zevenblad en kweekgras, en onkruid met rijpe zaden. Voor je het weet groeit het onkruid weer vrolijk verder in je border. En onkruid is al zo goed in groeien.
• Niet doen: uitwerpselen van honden en katten, en as van steenkool.

Zo maak je compost van herfstblad en snoeiafval

Kies een goede plek

Zet je compostbak op een beschutte plek in de halfschaduw, rechtstreeks op de grond. Dan kunnen wormen en ander bodemleven er makkelijk in. Te veel zon droogt de hoop uit, te veel schaduw en nattigheid maakt hem koud en zompig. In onze collectie compostvaten vind je gesloten vaten met een deurtje aan de onderkant, wormencomposters en beluchtingsplaten.

Maak het klein

Hoe kleiner de stukjes, hoe sneller ze verteren. Knip snoeitakken in stukjes van een paar centimeter met een stevige schaar uit de collectie snoeigereedschap. Dikke takken verteren heel langzaam. Die kun je beter op een takkenhoopje in een hoekje van de tuin leggen. Ook dat is een fijne schuilplek voor egels en insecten.

Laag om laag

Begin onderin met wat grove takjes, zodat er lucht onder de hoop kan. Daarna wissel je groen en bruin af. Strooi af en toe een schep tuinaarde of rijpe compost tussen de lagen. Daarmee breng je meteen het bodemleven mee.

Vochtig, niet nat

De hoop moet zo vochtig zijn als een uitgeknepen spons. Is hij te droog, giet er dan wat regenwater over. Is hij te nat, meng er dan droog blad of stukjes karton door.

Lucht geven

Compost heeft zuurstof nodig. Zet je de hoop om, dan gaat het afbreken sneller. Een keer of twee per seizoen omzetten met een riek of schep is genoeg. Een kruiwagen is daarbij een fijne hulp.

Bladaarde: compost van alleen blad

Heb je echt veel herfstblad? Maak dan apart bladaarde. Doe het vochtige blad in een bak van gaas of in een paar zakken met wat gaatjes erin. Zet ze ergens uit het zicht en vergeet ze. Na ongeveer een tot twee jaar heb je prachtige, luchtige bladaarde. Ideaal om te mulchen of door potgrond voor zaaigoed te mengen. Blad van eik en beuk vergaat wat langzamer dan dat van bijvoorbeeld linde of esdoorn.

Wanneer is compost klaar?

Compost is klaar als het donker, kruimelig en gelijkmatig is, en als het naar bosgrond ruikt. Je herkent de oorspronkelijke materialen dan nauwelijks meer. Afhankelijk van de mix en het weer duurt dat ongeveer zes maanden tot een jaar. In de winter gaat het rustiger, want het bodemleven houdt het dan ook liever wat kalmer.

In het voorjaar strooi je een laagje compost over de borders en in de moestuin. Werk het licht in of laat het gewoon liggen. De wormen trekken het vanzelf naar beneden. Zo is je herfstafval van dit jaar het groeiseizoen van volgend jaar. Mooier wordt het niet.